Αρθρογραφία

Αρθρα σχετικά με την ψυχοθεραπεία και την συμβουλευτική.

 

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ

Το σύστημα της οικογένειας αποτελείται από άτομα που έχουν σχέσεις διαφορετικών επιπέδων και που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Σύμφωνα με το βιολόγo L. Bertalanffy, όλα τα ζωντανά συστήματα είναι ανοικτά, δέχονται δηλαδή ερεθίσματα από τα έξω και από τα μέσα και αλληλεπιδρούν ανταλλάσοντας υλη και ενέργεια.
Εμείς θα λέγαμε ότι ανταλλάσουμε νοήματα ζωής. Αυτό μερικές φορές το ονομάζουμε επικοινωνία. Αυτά τα νοήματα ανταλλάσσονται ανάμεσα σε ένα εγώ που για να υπάρχει χρειάζεται ένα εσύ.
Ανταλλάσουμε νοήματα και όχι λέξεις
Η οικογένεια ως σύστημα ανταλλάσει και κληρονομεί "μιμίδια" δηλαδή μονάδες και σχεδία αφήγησης της πραγματικότητας. Κάθε οικογένεια ως σύστημα παράγει τη δική της μυθολογική αφήγηση, για το τι είναι καλό /κακό /επιτυχία /αποτυχία /δίκαιο /άδικο για τη ζωή.


«Αφηγούμαστε μεταξύ μας μύθους ιστορίες άρα υπάρχουμε.»


Θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε την έννοια του οικογενειακού μύθου.
Η έννοια του οικογενειακού μύθου αναφέρεται σε ορισμένες πεποιθήσεις αρκετά καλά συστηματοποιημένες τις οποίες συμμερίζονται όλα τα μέλη της οικογένειας και αναφέρονται στους αμοιβαίους ρόλους τους μέσα στην οικογένεια και στη φύση των σχέσεων τους.
Αυτές τις μυθολογικές κατασκευές τις συμμερίζονται όλοι μέσα στην οικογένεια ως υστατες αλήθειες που δεν υπόκεινται σε καμία κριτική και μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά.
Οι μύθοι μπορεί να περιλαμβάνουν το φολκλόρ, (Πάσχα- Νέο έτος) το θρύλο, (επιτυχημένοι δυνατοί) ένα ταμπού, (ηθοποιός) ένα μυστικό, (ψηλός μελαχρινός) μια προκατάληψη, (μαύρη γάτα) μια τελετουργία (το τραπέζι της Κυριακής).
Εμπεριέχουν επίσης και τους κανόνες που με κάποιο τρόπο βοηθούν την οικογένεια να παραμείνει μαζί.


Θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε τουλάχιστον επτά μύθους.
Αυτοί είναι:
• Ο μύθος της αρμονίας: δεν υπάρχει πρόβλημα στην οικογένεια
• Ο μύθος του αποδιοπομπαίου τράγου: όλα τα προβλήματα οφείλονται σε ένα πρόσωπο
• Ο μύθος της καταστροφής: προδιαγράφει κάποιες συμπεριφορές που αποσκοπούν να αποτρέψουν μια οικογενειακή καταστροφή
• Ο μύθος της ομοψυχίας δηλώνει ότι στις καλές οικογένειες τα μέλη δεν πρέπει να αντιτίθενται ούτε να έρχονται σε σύγκρουση
• Ο μύθος της υπεργενίκευσης καθορίζει κάθε άτομο σε σχέση με το ρόλο τον οποίο αναμένει η ομάδα από αυτόν
• Ο μύθος του συνόλου υπονοεί ότι τα εξωτερικά στοιχεία συνιστούν δυνητικούς εχθρούς
• Ο μύθος της σωτηρίας και της λύτρωσης αναφέρεται στην ύπαρξη ενός εξωτερικού τρίτου που θα μπορούσε να σώσει την οικογένεια


Ο οικογενειακός μύθος είναι μια κοινή μνήμη της προέλευσης είναι μια ιστορία μια αφήγηση του παρελθόντος που δεν είναι ατομική αλλά συλλογική.
Αφηγούμαστε, μιλάμε για τον εαυτό μας και για την οικογένεια μας μέσα από αυτούς τους μύθους στους οποίους εντάσσουμε και πρόσωπα.
Μέσα από τις συνεχείς αφηγήσεις και την αλληλεπίδραση κατασκευάζεται ο εαυτός. Δεν είναι περιορισμένος στα όρια του δέρματος μας αλλά είναι διαπροσωπικά επιμερισμένος.
Όταν μιλάμε για τα παιδιά μας είναι σαν να αφηγούμαστε κάτι για εμάς και όταν τα παιδιά μιλούν για εκείνα είναι σαν να λένε κάτι για τους γονείς.
Η ανάγκη μας για να δώσουμε ένα νόημα στη ζωή είναι και παραμένει σημαντική, και μέσα από αυτά υποστηρίζουμε ότι ο ρόλος των γονιών στις επαγγελματικές αναζητήσεις των παιδιών είναι μια ακόμη αναζήτηση νοήματος ζωής.


Αν καταφέρουμε να εξιστορήσουμε την επαγγελματική πλευρά της ζωής μας αλλά και την συνέχεια ή τη διακοπή της, δημιουργούμε ένα έργο που απευθύνεται και στους άλλους και έτσι ο αφηγητής δίνει την ευκαιρία στους άλλους να κρίνουν να μάθουν να ταυτιστούν ή να διαφοροποιηθούν.
Εξιστορώντας τις ιστορίες μας είναι σαν να προσπαθούμε να συγκροτήσουμε τα κομμάτια της ιστορίας μας σε μια συνεκτική διήγηση. Όταν κατορθώσουμε να λέμε το μύθο μας σε άλλους τότε είμαστε σε θέση να διαμορφώσουμε το σκοπό της ζωής μας.
Όταν δηλαδή θα ξέρουμε από ερχόμαστε θα ξέρουμε και που πάμε.
Είναι λοιπόν ευκαιρία οι επαγγελματικές αναζητήσεις των παιδιών να αποτελέσουν την αφετηρία για γονείς και παιδιά να ξεκινήσει μια αφήγηση για να γνωρίσουμε από πού ερχόμαστε και προς τα που πάμε.


Σε αυτή την πορεία θα μας βοηθήσει το ΓΕΝΕΟΓΡΑΜΜΑ των επαγγελμάτων της οικογένειας.


Θα μας βοηθήσει να αφηγηθούμε την ιστορία των παππούδων των γονιών και των παιδιών μέσα από τις αλλαγές τις επιτυχίες τις αποτυχίες τα ταλέντα τις ικανότητες και τις προσδοκίες.
Το Γενεόγραμμα βοηθά στην αποτύπωση των διάσπαρτων ιστοριών και στη συνεκτικότητά τους. Βοηθά να δούμε ίσως διλλήματα που δεν είναι δικά μας μέχρι να βρούμε τις λέξεις μας.


Μικρός οδηγός για το ΓΕΝΕΟΓΡΑΜΜΑ των επαγγελμάτων της οικογένειας


• Σχεδιάζουμε το γενεαλογικό δέντρο της οικογενείας για τουλάχιστον τρείς γενιές.
• Γράφουμε τα ονόματα τις σημαντικές ημερομηνίες και τα γεγονότα.
• Αναφέρουμε παρατσούκλια ή άλλες λέξεις που περιγράφουν πρόσωπα
• Σημειώνουμε αν υπάρχουν μετακινήσεις σε πόλεις, σε εργασία, πως βιώθηκαν και πόσο καλά τα κατάφεραν
• Σημειώνουμε αν μας αρέσει η δουλειά που κάνουμε ή δεν μας αρέσει και γιατί
• Ποιο είναι το εισόδημα μας σε σχέση με αυτό των σημαντικών άλλων


Προσπαθούμε να απαντήσουμε στα παρακάτω ερωτήματα ο καθένας ξεχωριστά.


 Εμείς στην οικογένεια μας πιστεύουμε ότι... (κάτι γενικό)
 Εμείς και το χρήμα....
 Εμείς και η εργασία...
 Πως είναι να μεγαλώνεις ως........ (το επώνυμο της οικογένειας)


Σχεδιάζουμε
 Το επαγγελματικό μονοπάτι των γονιών μου...
 Το επαγγελματικό μονοπάτι το δικό μου...
 Το επαγγελματικό μονοπάτι των παιδιών όπως το φαντάζομαι...
 Το επαγγελματικό μονοπάτι των παιδιών όπως το φαντάζονται....
 Συζήτηση, συγκρίσεις και συμπεράσματα.


Οι επαγγελματικές αναζητήσεις των παιδιών είναι άλλη μια ευκαιρία για την οικογένεια να αυτοπροσδιορισθεί με στόχο να απαντήσει στα ερώτηματα όλων των μελών της για τις επαγγελματικές τους ικανότητες και ιστορίες.


Θα μπορούσε επίσης να είναι ένα οικογενειακό επιτραπέζιο παιχνίδι για τις γιορτές που έρχονται.

BRUNER, J. ΠΡΑΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑΤΟΣ (ή πως το ανάγνωσα)

1. Η Σπουδή του ανθρώπου
Έπειτα από την μακρά πορεία του αντικειμενισμού, η γνωστική επανάσταση προσπάθησε να επαναφέρει το νου και το νόημα ως κεντρική ιδέα της ψυχολογίας και να προτείνει υποθέσεις για τις διεργασίες. Έχει όμως παρεκκλίνει από το νόημα στην πληροφορία, από το νόημα στην υπολογισιμότητα, και έτσι εξομοιώθηκε ο νους με το πρόγραμμα, όπου νους για τον συγγραφέα είναι καταστάσεις πρόθεσης, όπως «πιστεύω, επιθυμώ, προτίθεμαι, νόημα».
Πώς οικοδομείται όμως μια επιστήμη γύρω από την έννοια «νόημα»; Παίρνοντας υπόψιν ότι τα συμβολικά συστήματα είναι εκεί, η κουλτούρα δηλαδή και η γλώσσα. Το χάσμα ανάμεσα στην βιολογική εξέλιξη και την κουλτούρα γεφυρώθηκε με τον συνθετικό της ρόλο. Τα ανθρώπινα όντα δηλαδή αποτελούν εκφράσεις μιας κουλτούρας.


Γιατί η κουλτούρα πρέπει να αποτελεί κεντρική έννοια της ψυχολογίας;

Αν ο άνθρωπος πραγματώνει τις νοητικές του δυνάμεις μέσω της κουλτούρας, δεν μπορεί να υπάρξει ψυχολογία που να βασίζεται στο άτομο.

Tο νόημα είναι κοινό και το μοιράζονται όλοι, αλλιώς το σύστημα της κουλτούρας αποδιοργανώνεται και μαζί με αυτό αυτοί που το αποτελούν.

Είναι η «λαϊκή ψυχολογία» που ασχολείται με την φύση των καταστάσεων προθετικότητας «πεποιθήσεις, επιθυμίες, προθέσεις» και αλλάζει σύμφωνα με τις μεταβαλλόμενες αντιδράσεις της κουλτούρας στον κόσμο.

 

Οι επιστήμονες της συμπεριφοράς απομακρύνονται με αμηχανία από μια ψυχολογία που έχει ως κεντρικό σημείο της το νόημα, εκφράζουν μια δυσπιστία προς τον υποκειμενισμό με την ανακολουθία που υποστηρίζουν ότι υπάρχει ανάμεσα στο «τι λένε και τι κάνουν οι άνθρωποι». Υποθέτουν ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν να περιγράψουν σωστά τις επιλογές τους, αλλά για την πολιτισμικά προσανατολισμένη ψυχολογία το «λέω» και το «πράττω» αντιπροσωπεύουν μια λειτουργικά αδιαχώριστη μονάδα. Η σχέση μεταξύ πράξης και λόγου είναι στις συνηθισμένες συνδιαλλαγές της ζωής ερμηνεύσιμη. Η πολιτισμική ψυχολογία δεν ασχολείται με την «συμπεριφορά» αλλά με την «πράξη» που βασίζεται στην πρόθεση.
Η κουλτούρα εθεωρείτο ως «επικάλυψη» της βιολογικά προκαθορισμένης ανθρώπινης φύσης.
Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η κουλτούρα και η αναζήτηση νοήματος μέσα στην κουλτούρα αποτελούν τις αιτίες της ανθρώπινης πράξης.
Αν οι αξίες πηγάζουν από την κοινότητα είναι σημαντικό να εξετάζονται από την άποψη του πώς συνδέουν το άτομο με την κουλτούρα. Η πολιτισμική ψυχολογία δεν έχει να ανησυχεί από το φάντασμα της σχετικοκρατίας, αν θέλει να ερμηνεύσει τις γνώσεις και τις αξίες από πολλαπλές οπτικές γωνίες χωρίς απώλεια της δέσμευσης στις δικές της αξίες.
Η επιστημονική ψυχολογία αν ακούσει την πολιτισμική κριτική θα αποκτήσει μια πιο αποτελεσματική στάση έναντι της κουλτούρας και θα κατανοήσει το τι είναι αυτό που καθιστά δυνατή και ικανοποιητική την συμβίωση των ανθρώπων. Η λαϊκή ψυχολογία χρειάζεται επεξήγηση και όχι μείωση της σημασίας της.

 

 

2. Η λαϊκή ψυχολογία: το εργαλείο της κουλτούρας
Στο πρώτο κεφάλαιο ο συγγραφέας αναφέρθηκε στην παρεκτροπή της γνωστικής επανάστασης προς την υπολογισιμότητα. Υποστηρίζει λοιπόν ότι το νόημα και το πώς δημιουργείται είναι η κεντρική έννοια της ψυχολογίας. Τα επιχειρήματα για αυτό είναι η έννοια της προθετικότητας, και η μορφή της προθετικότητας που γίνεται αντιληπτή μόνο μέσω της συμμετοχής της στα συμβολικά συστήματα της κουλτούρας. Ο νους για τον συγγραφέα είναι κοινός. Είναι σαν κάποιος νους να ανεβαίνει σε μια σκηνή που ήδη παίζεται ένα έργο, έχει όμως περιθώρια για διαπραγμάτευση. Υποστηρίζει ότι η κουλτούρα και όχι η βιολογία διαμορφώνει την ανθρώπινη ζωή. Η κουλτούρα δίνει νόημα στην πράξη με το να τοποθετεί τις καταστάσεις πρόθεσης μέσα σε ένα ερμηνευτικό σύστημα. Για τον συγγραφέα η «λαϊκή ψυχολογία» είναι ένα σύστημα με το οποίο οι άνθρωποι οργανώνουν τα βιώματά τους. Έχει μια εκπληκτική πολύπλοκη ιδέα για τον παράγοντα εαυτό, ο οποίος όχι μόνο οργανώνει τα πράγματα αλλά αφηγείται για το πώς πρέπει να είναι.
Η αφήγηση αποτελείται από μια αλληλουχία γεγονότων, νοητικών καταστάσεων και το νόημά τους προέρχεται από την πλοκή και τον μύθο. Η αφήγηση μπορεί να είναι πραγματική ή φανταστική και αυτό που καθορίζει την μορφή και το περιεχόμενό της είναι περισσότερο η ακολουθία των προτάσεων παρά η αλήθεια τους. Άλλο γνώρισμα της αφήγησης είναι ότι φτιάχνει δεσμούς ανάμεσα στο ασυνήθιστο και το συνηθισμένο για να μπορεί να ερμηνεύει το αποκλίνον. Η αφήγηση είναι και δραματισμός, όπου δραματισμός είναι η προσπάθεια να ερμηνευτεί ένα πρόβλημα. Η αφήγηση είναι το φυσικό όχημα της λαϊκής ψυχολογίας. Παρεμβάλλεται ανάμεσα στην κανονιστική κουλτούρα και τον ιδιοσυγκρασιακό κόσμο των πεποιθήσεων, επιθυμιών και ελπίδων.
Η οργάνωση του βιώματος αποτελείται από την πλαισίωση και την ρύθμιση του συναισθήματος. Η πλαισίωση βοηθά την απομνημόνευση, αλλά η ίδια είναι κοινωνική. Η ανάμνηση τροφοδοτείται από συναισθήματα και συγκινήσεις που ευνοούν την ανάπτυξη συγκεκριμένων εικόνων, στοχεύοντας στην δικαιολόγηση. Το νόημα μέσα από την αφήγηση πλαισιώνεται με ευρύτερες δομές που παρέχουν ένα ερμηνευτικό πλαίσιο για τα συστατικά μέρη που περιλαμβάνουν. Ερμηνεύουμε τα νοήματα σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες.

 

Περισσότερα...

Υποκατηγορίες

Αρθρα σχετικά με την ψυχοθεραπεία και την συμβουλευτική σχετικά με την Οικογενεια, το παιδί και...

Αναγνώσματα σχετικά με την ψυχοθεραπεία.